محمد حسن خان اعتماد السلطنه

64

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )

نامه را برداشته يازده فصل ديگر را كه امضا شده بود ، به نظر اولياى دولت رسانيد . بتوسط ميرزا شفيع صدر اعظم و نايب الوزاره ميرزا بزرگ قائم مقام و معتمد الدوله ميرزا عبد الوهاب منشى الممالك اين عهدنامه ممضى شد و در خاتمه نوشتند ما كه وكلاى حضرتين عليتين مىباشيم ، اين عهدنامه را به فصول يازده‌گانه تحرير كرده دستخط و مهر گذاشتيم ، بتاريخ بيست و پنجم ماه نوامبر سنهء يكهزار و هشتصد و چهارده عيسوى ، مطابق دوازدهم ذيحجة الحرام سنهء يكهزار و دويست و بيست و نه هجريه تحريرا فى دار الخلافه طهران ، صورت اين عهدنامه در روضة الصفاى ناصرى و منتظم ناصرى نگاشته شده « 1 » . درين سال حسينقلى خان كه يك چند وزيرى خراسان داشت ، ( پسر اسحق خان قرائى ) در طهران آمد ، به خانهء ميرزا شفيع صدر منزل كرد تا رفع گناه از پدر كند و كارى صورت داد و شادكام رفت هركس خواهد به آن كتابها رجوع كند .

--> درگذشت ، به محض ورود به تبريز با نايب السلطنه عباس ميرزا ديدن نمود و نايب السلطنه او را باحترام تمام پذيرفته سپس عازم طهران گرديد و پس از ورود به طهران ميرزا شفيع صدر اعظم را ملاقات و تغيير بعضى مواد عهدنامه را كه توسط سرگوراوزلى بين ايران و انگليس منعقد شده بود تقاضا كرد . مستر اليس در اوايل سلطنت محمد شاه مجددا مأمور ايران گرديد تا هم به محمد شاه تبريك بگويد و هم براى انعقاد يك معاهدهء تجارتى بين ايران و انگليس داخل مذاكره شود و روابط حسنه را از نو برقرار كند . وقتى به ايران رسيد هنوز ميرزا ابو القاسم قائم مقام حيات داشت و اين مرد باهوش كه پيشنهاد انگليس‌ها را مبنى بر عقد قراردادى بين ايران و انگليس كه برمبناى مواد عهدنامهء تركمن‌چاى خواستار بودند ، رد كرد و صريحا به نمايندهء مختار انگليس اظهار داشت بهتر است كه انگليس‌ها در اين مورد اصرار نداشته باشند ، مأموريت ديگر اليس اجراى نقشهء تضعيف ايران ، در ضمن جلوگيرى از تهاجم روس به هندوستان بود كه بايران و افغانستان مسافرت كرده و فتنه‌هاى خوابيده را بيدار مىكرد تا اسباب گرفتارى دولت ايران فراهم شود . بطوريكه در متن ( سفرنامهء آجودانباشى ) ملاحظه مىشود مستر اليس در لندن با آجودانباشى نيز ملاقات‌هاى مكرر نموده است . بايد دانست اين آقاى اليس از افسرانى بود كه سرجان ملكم در موقعى كه به سفارت سوم خود به ايران آمد همراه خويش از هند آورده بود كه پس از مدتى اقامت در ايران مراجعت كرده و بعدا بعنوان وزير مختار انگليس در سال 1814 به ايران آمد . ( 1 ) - مراجعه شود به كتاب ( شرح مأموريت آجودانباشى ) تأليف محمد مشيرى .